Қазақстан мен Қытай Ғылым академиясы төрт басым бағыт бойынша бірлескен ғылыми-технологиялық жобаларды іске асыруға уағдаласты. Келісімдер 2026 жылғы 18 тамызда Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясы делегациясының Қытай Ғылым академиясына сапары барысында қол жеткізілді. Делегацияға Ұлттық ғылым академиясының президенті Ахылбек Күрішбаев жетекшілік етті. Қазақстандық делегация құрамында Назарбаев Университетінің ғылыми зерттеулер және инновациялар жөніндегі вице-провосты, Швеция Корольдік ғылым академиясының мүшесі профессор Бьёрн Биргиссон болды.
Сапар барысында делегация Аэроғарыштық ақпараттық зерттеулер институтына, Тұрақты даму үшін үлкен деректер жөніндегі халықаралық зерттеу орталығына, Автоматтандыру институтына, Географиялық ғылымдар және табиғи ресурстарды зерттеу институтына, сондай-ақ Қайта өңдеу институтына барды. Делегация сондай-ақ Қытай Ғылым академиясының президенті профессор Хоу Цзяньго және Қытай Ғылым академиясының вице-президенті профессор Хэ Хунпинмен жоғары деңгейдегі жұмыс кездесуін өткізді.
«Өткізілген кездесулер мен пікірталастар мекемелер арасындағы ынтымақтастықты едәуір кеңейтуге негіз қалап, Назарбаев Университеті үшін робототехника, өндіріс, аса маңызды пайдалы қазбаларды тұрақты өндіру технологияларын әзірлеу, энергетика, су ресурстары, түрлі сын-қатерлерге төзімділікті арттыру және дәлме-дәл ауыл шаруашылығы сияқты маңызды бағыттарда жаңа мүмкіндіктерге жол ашады», — деді профессор Бьёрн Биргиссон.
Басым бағыттардың бірі — ғарыштық мониторингке арналған бірлескен спутниктік инфрақұрылымды дамыту. Осы бағыт аясында тараптар су ресурстары мен мұздықтарды, ауыл шаруашылығы алқаптары мен жайылымдарды бақылауға, сондай-ақ су тасқыны, құрғақшылық, табиғи өрт, жердің тозуы және басқа да табиғи әрі климаттық қатерлерді мониторингтеуге арналған бес спутникті ұшыруды көздейтін жобаны талқылады.
Екінші бағыт — AI for Science, яғни жасанды интеллектіні тікелей ғылыми зерттеулерде қолдану. Бұл ғылыми әдебиеттер мен ауқымды деректерді талдаудан бастап, заңдылықтарды анықтау, гипотезалар ұсыну және тексеру, күрделі үдерістерді модельдеу, эксперименттерді жоспарлау және нәтижелерді болжауға дейінгі міндеттерді қамтиды.
Үшінші бағыт ядролық физика, материалтану, қауіпсіздік және жаңа энергетикалық технологиялар салаларындағы бірлескен зерттеулерді қамтиды. Тараптар шағын модульдік реакторларды, радиацияға төзімді материалдар мен жаңа буын ядролық отынын әзірлеу бағыттарындағы ынтымақтастық перспективаларын талқылады.
Төртінші бағыт — Қытай Ғылым академиясының Alatau City ғылыми-технологиялық экожүйесін дамытуға қатысуы. Қазақстан Қытайдағы инновациялық орталықтардың, атап айтқанда Шэньчжэньнің тәжірибесін зерделеуге мүдделі. Бұл қалада ғылыми ұйымдар, инженерлік орталықтар, технологиялық компаниялар, инвесторлар мен өнеркәсіп өкілдері біртұтас экожүйе аясында жұмыс істейді.
Ынтымақтастықтың тағы бір маңызды бағыты — жаңа буын зерттеушілерін даярлау. Қытай Ғылым академиясының президенті Хоу Цзяньго қазақстандық ғалымдарға ынтымақтастықтың басым бағыттары бойынша Қытай Ғылым академиясының докторантурасы мен постдокторантура бағдарламаларында білім алуға квота бөлуді ұсынды.
