Қазақстанда әзірленіп, 3D-басып шығару технологиясы арқылы өндірілген титан импланты омыртқаға жасалған операциялар кезінде 21 пациентке орнатылды. Операциядан кейін бір жыл бойы зерттеушілер импланттың сүйек тінімен қалай бірігетінін бақылаған. Зерттеу нәтижелері 2026 жылғы қыркүйекте Nature құрамына кіретін халықаралық ғылыми Scientific Reports журналында жарияланды. Зерттеу Қазақстанда жүргізілген ғылыми жұмыстың зертханалық әзірлемеден клиникалық қолдануға дейінгі жолдан өтіп, 3D-басып шығарылған медициналық импланттарды халықаралық деңгейде дамытуға қатысты деректер бере алатынын көрсетеді.
Зерттеуде негізгі рөлді Nazarbayev University Жаңа материалдар және энергетикалық технологиялар институтының (INMET) зерттеушісі Аманжол Тұрлыбекұлы атқарды. Зерттеуге қатысқан ғалымдардың қатарында NU Медицина мектебінің Нұрмахан Жолшыбек те бар. Жұмысқа Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университеті мен Ұлттық травматология және ортопедия ғылыми орталығының мамандары да қатысты.
Имплант — омыртқа хирургиясында қолданылатын 3D-басып шығару әдісімен жасалған титан құрылғысы. Оның кеуекті құрылымы бар, бұл емделу барысында сүйек тінінің импланттың ішіне өсуіне мүмкіндік береді. Зерттеушілер үшін маңызды нәтижелердің бірі — технологияның зертханалық әзірлеме деңгейінен шығып, нақты клиникалық тәжірибеде қолданылуы.
«Біз үшін бұл жұмыстың маңызды тұсы — Қазақстанда әзірленіп, өндірілген технологияның зертханалық зерттеуден клиникалық қолдануға дейінгі жолдан өтуі. Бұл бізге имплантациядан кейін не болатынын зерттеп, уақыт өте келе сүйек тінінің импланттың ішіне қалай өсетінін өлшеуге мүмкіндік берді. Алынған сандық деректер импланттың сипаттамаларын жақсырақ түсінуге және 3D-басып шығаруға негізделген медициналық технологияларды одан әрі дамытуға бағыт беруге көмектеседі», — дейді зерттеудің бірінші авторы, NU зерттеушісі Аманжол Тұрлыбекұлы.
21 пациент бір жыл бойы бақылауда болды. Зерттеушілер сүйек тінінің импланттарға өсу үдерісін бақылаған. Пациенттерде арқа мен аяқтардағы ауырсынудың тұрақты түрде азайғаны, сондай-ақ функционалдық жағдайдың жақсарғаны байқалды. 3D-басып шығару технологиясы бүкіл әлемде ағзаның имплантпен өзара әрекеттесуін ескере отырып жасалған құрылымы бар медициналық импланттарды өндіру тәсілі ретінде белсенді зерттеліп келеді. Сондай-ақ әртүрлі елдердің зерттеушілері импланттардың кейбір конструкцияларының неліктен басқаларына қарағанда жақсы нәтиже көрсететінін зерттеуде.
Осы тұрғыдан алғанда, зерттеудің маңыздылығы 3D-басып шығарылған титан импланттарының жаңа технология болуында емес. Керісінше, бұл жұмыс Қазақстан зерттеушілерінің технологияны әзірлеу мен сынаудың толық цикліне қатыса алатынын көрсетеді: имплантты ел ішінде жобалау мен өндіруден бастап, оны клиникалық тәжірибеде қолдануға және оның пациенттердегі нәтижелері туралы деректер жинауға дейін. Қазақстан үшін бұл тәжірибе отандық өндірістегі медициналық импланттарды және озық өндіріс пен медицинаны ұштастыратын басқа да технологияларды одан әрі дамытуға негіз бола алады. Халықаралық деңгейде зерттеу 3D-басып шығарылған импланттардың сүйек тінімен өзара әрекеттесуі және бұл үдерісті уақыт өте келе бақылау мүмкіндігі туралы ғылыми деректер қорын толықтырады.
Scientific Reports — Nature баспа тобының ашық қолжетімді журналы, ол ғылым мен инженерияның түрлі салаларындағы зерттеулерді жариялайды. Бұл журнал әлемдегі ең көп дәйексөз келтірілетін баспалардың ішінде үшінші орында және ғылыми қауымдастық пен бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударады. Бұл жарияланым NU-дың халықаралық деңгейде мойындалғанын көрсетіп, университеттің озық зерттеулер орталығы ретіндегі мәртебесін нығайтады.
