«Galym-Galam» айдарының жаңа қонағы — доктор Дэвид Де Ремер. Ол NU GSB-де 2020 жылы Экономика саласы бойынша ассистент профессоры ретінде жұмыс істей бастады.Ол Колумбия университетінің экономика саласындағы докторлық дәрежесін алды, сонымен қатар Гарвард университетінің Статистика магистрі және қолданбалы математика бакалавры дәрежесінің иегері.
Сіз біліміңіз бен кәсіби тәжірибеңіз туралы айтып бере аласыз ба?
Халықаралық экономика саласындағы зерттеулердің шекарасын кеңейтудің ұзақ дәстүрі бар Колумбия университетінің экономика ғылымдарының докторы дәрежесін алдым.
Докторантурамда бітіргеннен кейін мен Брюссельдегі Еркін Университетте (Université libre de Bruxelles) экономика және халықаралық экономикалық құқық бойынша пәнаралық зерттеу тобының құрамында Мари Кюри стипендиаты болдым. Келесі ғылыми жұмысым Будапешттегі Венгрия ғылым академиясында болды, ең бастысы, болашақ жарыммен таныстым.
2020 жылдың қаңтарында NU GSB-ге келгенге дейін мен басқа да академиялық лауазымдарда жұмыс істедім: Бостондағы Солтүстік-Шығыс университетінде және Алматыдағы Қазақ Британ техникалық университетінің Халықаралық экономика мектебінде. Осы тәжірибенің барлығы менің зерттеуші және халықаралық экономика пәнінің оқытушысы ретінде табысқа жетуіме ықпал етті.
Одан да ертерек, мен Гарвард университетінің «Қолданбалы математика» мамандығы бойынша бакалавриатын бітіріп, сол жерде Статистика магистрі дәрежесін алдым. Әрбір дәреже экономикадағы мансап үшін берік негіз қалады. Докторлық дәрежеиді алғанға дейін мен Бостон Федералды резервтік банкінің зерттеу бөлімінде жұмыс істедім. Орталық банктегі жұмыс маған құнды тәжірибе берді, Мен оны MBA күндізгі бөлімінің студенттерімен өзім оқытатын «Макроэкономика» курсында магистратура студенттеріммен бөлісе аламын.
Сіз қазір қандай зерттеу жобаларымен айналасып жатырсыз?
Қазіргі уақытта мен Алматыдағы ауаның ластануының экономикалық салдарын зерттеймін. Өйткені ауаның ластануы денсаулықтың ұзақ мерзімді көрсеткіштеріне теріс әсер етіп қана қоймай, қысқа мерзімді шешімдер қабылдауға да әсер етеді.
Менің ҚБТУ бойынша бірлескен авторым Біржан Баткеевпен бірге біз ауаның ластануы неғұрлым жоғары деңгейдегі және экономикалық дамудың ерекше кезеңіндегі дамушы нарыққа қалай әсер ете алатынына назар аудардық.
Біз ластанудың қылмысқа әсерін зерттеу үшін бірегей географиялық ерекшеліктері қолайлы Алматыға назар аудардық. Тянь-Шань тауларынан таза ауа әкелетін желдер мен қаладағы лас ауаны кешіктіретін атмосфералық инверсиялар ластану мен қылмыс арасындағы себептік байланыстарды анықтау үшін қолайлы табиғи жағдай болып табылады. Бақылау деректерін қолдана отырып, себеп-салдарлық қатынастар туралы сұрақтарға қолайлы тәсілдер мен жауаптарды іздеу қолданбалы экономика үшін өте маңызды. Себеп-салдар байланысын корреляциядан ажырату үшін табиғи жағдайларды пайдалануға инновациялық үлес 2021 жылы экономика бойынша Нобель сыйлығын алды.
Бұл экологиялық Экономика жобасы менің әдеттегі Халықаралық экономика жобамнан айтарлықтай ерекшеленеді. Бірақ бұл тақырып Алматыда тұрып, ауаның ластануын ескере отырып, жеке басымнан өткен тәжірибем. Осыдан төрт жыл бұрын Төле би көшесінде SMS жазған кезде кейбіреулер смартфонымды қолымнан тартып алды. 2022 жылғы ақпанда Алматыда ауаның ластануына қарсы рұқсат етілген митинг Қазақстанда таза ауаны елдің болашағы үшін маңызды деп санайтынын көрсетеді.
Зерттеудің негізгі нәтижелері қандай?
Ауаның ластануының қылмысқа кері әсері Алматының әдеттегі қысында байқалатын ластанудың кең ауқымы арқылы таралатынын анықтадық. Сондықтан, өкінішке орай, зардаптары ауасы таза елдерге қарағанда көбірек.
Қылмыстың түрлері бойынша біз ауаның ластануының қауіптілігі жоғары экономикалық қылмыстар мен тонауларға әсерін анықтадық. Осылайша, біз шешімдерді қабылдаған кезінде жазаның болашақтағы үлкен зардаптарын елемеуден туындайды деген қорытындыға келдік.
Біздің зерттеуіміздің нәтижелері Америка Құрама Штаттарындағы нәтижелерден ерекшеленеді, онда көптеген зерттеулер ауаның ластануы зорлық-зомбылық қылмысына көбірек әсер ететінін және мүліктік қылмысқа әсер етпейтінін көрсетті. Біздің жұмысымыз Қазақстанның тәжірибесін зерттеудің құндылығын растайды және американдық зерттеулердің нәтижелерін әлемнің басқа елдеріне ойланбастан экстраполяциялауға болмайтынын еске салады.
Неліктен NU-ға қосылуға шешім қабылдадыңыз?
Назарбаев Университеті, сөзсіз, Орталық Азияның жетекші зерттеу оқу орны болып табылады. Менің әйелім Бурятияда туған, сондықтан мен іргелі білімді, зияткерлік икемділікті және экономиканы әртараптандыруды белсенді ілгерілететін Еуразиялық институттың бір бөлігі болуыма мақтанамын. NU GSB мені зерттеулерді қолдауымен және Қазақстанның болашақ бизнес және қаржы көшбасшыларына экономика бойынша ең заманауи курстарды ұсыну мүмкіндігімен қызықтырды. Мені NU GSB-дегі көптеген оқу бағдарламаларының екі-төрт апталық курстарға шоғырлануы ерекше қызықтырды.
NU GSB Дьюк Университетінің Фукуа бизнес мектебімен стратегиялық серіктестігіміз қызықтырды. Фукуа оқытушыларға ғылыми зерттеулер саласында тәлімгерлік ұсынады. Мысалы, мен қаңтар айында Дьюк Университетіне барып, жоғарыда аталған жобаны Фукуа экономика факультетіне кері байланыс алу үшін ұсындым. NU GSB-дің олармен жұмысының барлық аспектілері бойынша ынтымақтастық, әрине, жоғары білікті оқытушыларды, қызметкерлерді және студенттерді тартуға көмектеседі.
Болашаққа жоспарларыңыз қандай?
Мен ең тартымды деп санайтын зерттеу сұрақтары орташа табысты елдердің қазіргі даму проблемаларына қатысты. Атап айтқанда, бұл экономикалық дамудағы халықаралық интеграцияның рөлін зерреу. Осы орайда Қазақстан менің зерттеулерім үшін тамаша орын.
NU GSB-бұл әлі де қызықты зерттеулерден тұрақты ағымы бар жас мектеп. Келген сәттен бастап мен кіші және жоғары деңгейдегі жаңа оқытушылар, адам ресурстарын басқару бойынша магистратура бағдарламасы және біздің алдағы докторлық бағдарламамыз сияқты жаңа ғылыми орталықтар мен академиялық бағдарламалардың пайда болуына куә болдым.
Пандемия кезінде Zoom-ның танымалдылығын пайдаланып, мен бүкіл әлем бойынша спикерлермен тұрақты зерттеу семинарларын ұйымдастырдым. Біздің сыртқы спикерлеріміз әрқашан әлемдік деңгейдегі GSB оқытушыларынан алатын кері байланыс сапасына таң қалады.Мен NU GSB өсуіндегі рөлімді жалғастыруды асыға күтемін.
