БиоӨнер (БиоАрт) – бұл ғылыми және шығармашылық салалардың ерекше үйлесімін өз бойына біріктірген, енді дамып келе жатқан өнер бағыты. Атауынан байқауға болатындай, БиоӨнер биологияға ерекше назар аудара отырып, оның қарқынды дамуына және әлеуметтік дилеммалар мен дискуссиялар аясындағы оның ілгерілеу салдарына рефлексия жасауға мүмкіндік береді.
«In Vivo: Human Diversity» атты көрме ғылымды насихаттауға бағытталған.Іс-шараның маңызды аспектісі — инклюзивтілік: көрме ілеспе аудио дескрипторларының және Брайль қарпіндегі жұмыстар сипаттамасының көмегімен көру қабілеті бұзылған адамдар үшін бейімделген, туындыларды қолмен де ұстауға болады. Шығармашылық жұмыстарды көру қабілеті бұзылған адамдарға бейімдеу “Dara” қайырымдылық қорының және НУ Әлеуметтік даму қорының қолдауымен жүргізілді.
Малика Василова, IGEM ұйымының көсбасшысы: «Назарбаев Университетінің әлеуметтік Даму Қорының грантының арқасында біз ғылымды неғұрлым қызықты түрде насихаттауға мүмкіндігіміз бар. «In vivo: адамның әртүрлілігі” биология тұрғысынан «адамның тірі әртүрлілігіне тереңірек үңілу» дегенді білдіреді. Әртүрлілік инклюзиясыз мүмкін емес. Біздің міндетіміз – адамның тіршілік экожүйесіндегі рөлі, идеялары мен құндылықтары туралы түсініктерін кеңейту. Ғылыми ойлау биіктігі мен нәзік өнер тереңдігінің синергетикасын пайдалана отырып, «Біз кімбіз?» деген көне сауалды тағы да қойғымыз келеді”.
Ғылым мен өнер арасындағы диалогты құра отырып, ұйымдастырушылар өзін-өзі таныту мен ой елегінен өткізу үшін бірнеше платформаны таңдады. Бұл — Species & Ecosystem abuse (тірі организмдерге және экожүйелерге қатыгез қарау), яғни өзімізге өзгеше көзбен қарауға тырысу. Деколониалды биология, яғни әлемге тұншығу және антропоцентризм палитрасынан тыс қарауға мүмкіндік беретін оптика ретінде қолданылды. Адамның алуан түрлілігін ашуға деген ұмтылыс микроскопиялық және макроскопиялық көрініс арқылы мүмкін болды. Ғылыми-фантастикалық эксперименттер ерекше қызығушылық тудырды. Көрмеге №10 мамандандырылған мектеп оқушыларының жұмыстары қойылған.
Көрме идеясы кураторлар Сұлтан Мұсахан мен суретші Әйгерім Мәжитханның «Өзімшіл ген» атты бірлескен инсталляциясынан басталды, ол алғаш рет 2018 жылы Астанада «Қайта жүктеу» көрмесінде ұсынылған.
«Эгоист ген» әр адамның артында қандай із қалдырады, ол ұрпақ па, жоба ма, ғылыми жұмыс па – көрерменнің өзі шешуге құқығы бар.
Гүлмира Жолаева «Тереңдік тынысы» атты сериясындасу әлеміндегі балықтар мен адамның дене мүшелері болашақта қалай өзгеруі мүмкін деген сұраққа жауап іздеп, қиялынан туындаған образдарды көрсетті.
Суретші Лаура Есқожина «Андромеда гүлі» керамикасынан өз жұмысына ғаламдағы түстердің әртүрлілігі идеясын енгізді. Суретші жердегі түстердің ерекше сериясын жасауға тырысты.
Әуесқой суретші Бибарыс Гилаж графикалық құралдар арқылы робот пен жануардың комбинациясын ұсынды. Биохакинг – бұл жұмысты әртүрлі қырынан түсінуге мүмкіндік беретін болашақ бағдарламасы. Негізгі идеялар эволюцияның даму шегі, Қызыл кітапқа енген жануарларды роботтардың көмегімен қайта құру, популяциясы азайып бара жатқан жануарларды қорғаудың техникалық құралдарын жасау.
Ғасырлар бойы ғылым мен өнер бір-бірімен тығыз байланыста болғаны белгілі. Ғылымдағы жаңалықтар өнерге және керісінше әсер етті. Сәуле Малиева «Жаңа дүниенің бастауы» атты еңбегінде адам анатомиясын зерттеген сәби Леонардо да Винчи бейнесі арқылы ғылым мен өнердің байланысын ерекше атап өткен.
Мүсінші Жанна Нөгербек «Үшінші көз» жобасында «Қызыл кітапқа» енген киіктерді сақтау мәселесін қарастырады. Автордың айтуынша,»Үшінші көз» жануарға браконьерлердің жақындағаны туралы білуге немесе егістік жерлерден аулақ болуға көмектеседі.
Суретші Мансұр Смағамбетовтың «Friday «атты тағы бір инсталляциясы жерге ұқыпты қараудың маңыздылығына назар аударады.
IGEM студенттік ұйымы көрме туындыларын сатудан түскен қаражатты жинап, оларды «Remisee» жобасы аясында көру қабілеті нашар не толық соқыр оқушылар арасында білім беру сапасын жақсартуға бағыттауға ниетті.
Назарбаев Университетіндегі көрме 2 қазанға дейін жалғасады. Ол Құланшы көрме орталығында 27 қазан мен 10 қараша аралығында жалғасады.
IGEM НУ студенттік ұйымы атынан көрме директоры Әнел Өмірбаева және инклюзивті ортаның ұйымдастырушысы Зере Мамаділ жоғары оқу орнының профессорларына және әкімшілігіне, кураторлар Сұлтан Мұсахан мен Айгерім Мәжитханға, суретшілерге, Тәшенов атындағы № 10 мектеп-гимназиясының оқушыларына, “Hope Foundation”, “Dara” қайырымдылық қорының, Әлеуметтік даму қоры демеушілеріне және Студенттік Үкіметтің бюджет комитетіне көрмені ұйымдастыруға қолдау көрсеткені үшін алғыс білдіреді.
IGEM туралы
International Genetic Engineering Machine (gun) — әлемдегі ең үздік университеттер арасында синтетикалық биология және сабақтас пәндер бойынша жыл сайынғы ғарыштық ауқымдағы жарыс. Жарыстың мақсаты-адамның қажеттіліктері үшін жұмыс штаммын, құрылғыны немесе компьютерлік алгоритмді құру. Назарбаев Университетінің IGEM студенттік ұйымы 2014 жылы құрылды. НУ командасы екі рет Алтын медальмен марапатталды және жоба Гарвард, Стэнфорд және Массачусетс технологиялық институтын басып озып, әлемдегі экология бойынша үздік деп танылды.
