Біз туралы

ТДМ 5: Гендерлік теңдік

sdg osd 5 Гендерлік теңдікке қол жеткізу және барлық әйелдер мен қыздардың құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту.

Гендерлік теңдікке қол жеткізу және барлық әйелдер мен қыздардың құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту.

Назарбаев Университетінде (НУ) гендерлік теңдік жөніндегі жұмыс зерттеулер мен практиканы қамтиды. Зерттеушілер мұғалімдердің күтулері қыздардың ғылымдағы мүмкіндіктеріне қалай әсер ететінін, күтім жөніндегі міндеттердің әйелдердің жұмыспен қамтылуына қалай ықпал ететінін және институттардың зорлық-зомбылық пен қысымшылыққа қалай жауап беретінін зерттейді. Кампуста студенттер инженерлік конференцияларды ұйымдастыруға көмектеседі, ал Қазақстанның түкпір-түкпірінен келген мамандар көшбасшылық дағдыларын дамыту үшін бас қосады.

Әйелдер көшбасшылығын дамыту

2026 жылғы маусымда НУ білім беру, ғылым, мемлекеттік басқару, бизнес және азаматтық қоғам салаларында еңбек ететін әйелдерге арналған Әйелдер көшбасшылығын дамыту бағдарламасын іске қосты. Білім беру, мемлекеттік саясат және бизнес жоғары мектептері 120 сағаттық бағдарламаны Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиямен бірлесіп әзірледі. Қатысушылар тәлімгерлік пен практикалық оқытуды өз жұмысына байланысты көшбасшылық жобамен ұштастырады. Бағдарлама туралы толығырақ

2026 жылғы 9–10 қыркүйекте НУ-дағы екінші модульге шамамен 80 қатысушы қатысты. Олар грант қаржыландыруын тарту, бюджеттік шешімдердің әйелдер мен ерлерге әсерін бағалау және ресурстар шектеулі жағдайда басымдықтарды белгілеу жолдарын зерттеді. 14–15 қазанда НУ-дың Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институтының мамандары басқарушылық шешімдерде деректерді пайдалану, сондай-ақ цифрлық құралдарды енгізу кезінде киберқауіпсіздік, ашықтық және сенім мәселелері бойынша сабақтар өткізді. Қыркүйектегі модуль туралы толығырақ · Қазандағы сабақтар туралы толығырақ

Гендерлік теңдік саласындағы зерттеулер

STEM сыныптарындағы гендерлік күтулер

2025 жылы Naureen Durrani мен Zumrad Kataeva Қазақстандағы сабақтарды бақылауды, мұғалімдермен сұхбаттарды және сауалнама жауаптарын біріктірген зерттеу жариялады. Қатысқан мұғалімдердің бір бөлігі физика және информатика сабақтарында қыздарға қатысты күтулерінің төмен екенін білдірді. Көпшілігі университеттерде бұл бағыттарды таңдайтын әйелдердің аз екенін мойындаса да, мұндай жағдайды өзгертуде мұғалімдердің рөлін аз көрді. Авторлар мұғалімдерді даярлауды педагогтарға өз сыныптарында осындай күтулерді тануға және оларға қарсы тұруға көмектесу мүмкіндігі ретінде айқындады. STEM білімінде гендерлік теңдік туралы зерттеумен танысу

Университет басшылары гендерлік теңсіздікті қалай түсінеді

Zumrad Kataeva және әріптестері 2025 жылы жарияланған зерттеу үшін Қазақстанның 10 университетіндегі 13 жоғары буын басшысымен сұхбат жүргізді. Басшылар университеттер гендерлік теңдікке жәрдемдесе алатынын мойындады, бірақ теңсіздікті көбіне өздері өзгерте алмайтын мәдени күтулермен түсіндірді. Зерттеу мұндай қабылдау назарды университеттердің өздері шеше алатын кедергілерден қалай алшақтатуы мүмкін екенін көрсетеді. Университет басшылығы туралы зерттеумен танысу

Жақын серіктестің зорлық-зомбылығынан кейін көмек сұрау

Saltanat Akhmetova, Naureen Durrani және Akmaral Karabay Қазақстандағы жақын серіктестің зорлық-зомбылығынан зардап шеккен 12 адаммен және 12 маманмен сұхбат жүргізді. 2025 жылғы зерттеуде ұялу сезімін білдіретін мәдени ұғым – ұяттың зардап шеккендердің зорлық-зомбылыққа реакциясына, полициямен және қолдау қызметтерімен өзара әрекетіне қалай әсер ететіні қарастырылды. Қорытындылар қызметтер зардап шеккендерге көмек сұрауға жәрдемдескенде ескеруге тиіс әлеуметтік қысымды көрсетеді. Зардап шеккендердің тәжірибесі туралы зерттеумен танысу

Күтім жөніндегі міндеттер және әйелдердің жұмыспен қамтылуы

2026 жылғы қыркүйекте жарияланған зерттеуде Dana Bazarkulova, Janice Compton және Galiya Sagyndykova 1994–2019 жылдардағы ресейлік үй шаруашылықтарының деректерін талдады. Өз аналарымен бірге тұратын тұрмыстағы әйелдер жұмыс күшіне жиірек қатысты, ал қайын аналарымен тұратындар – сирегірек. Авторлар бұл айырмашылықты әйелдердің балаларға күтім жасауда алған қолдауымен және қарт адамдарға көрсеткен күтімімен байланыстырды. Күтім және жұмыспен қамту туралы зерттеумен танысу

Мектеп басшылығындағы күтім еңбегі

Zhanna Izekenova, Naureen Durrani және Zumrad Kataeva Қазақстанның ауыл және қала мектептерінің 16 әйел директорымен сұхбат жүргізді. Директорлар зер салу жағдайында сабырлы болып, өзгелерді қолдап, отбасы мен қоғамдастық өміріне дейін жететін қамқорлық күтулеріне сай болудың қандай күш қажет ететінін айтып берді. Олардың әңгімелері мектепті басқарудың күнделікті жұмысының қаншалықты бөлігі мойындалмай қалатынын көрсетеді. International Journal of Leadership in Education, баспада, 2026. Әйел мектеп директорлары туралы зерттеумен танысу

Шығармашылық индустриядағы әйел кәсіпкерлер

Қолөнер кәсіпорындарын басқаратын әйелдермен жүргізілген 21 сұхбатқа сүйене отырып, Shumaila Yousafzai және әріптестері Қазақстандағы кәсіпкерлердің өз бизнесінің табысын қалай айқындайтынын зерттеді. Әйелдер қолөнер білімін сақтау, өзара қолдау желілерін құру және жергілікті дәстүрлерді сақтай отырып, кәсіпорындарын қалай дамыту керектігін шешу туралы айтып берді. Gender, Work & Organization, баспада, 2026. Әйелдер басқаратын шығармашылық кәсіпорындар туралы зерттеумен танысу

Gender, Work & Organization Conference

2026 жылғы 8–10 маусымда НУ-дың Кәсіпкерлікті зерттеу орталығы Астанада Gender, Work & Organization халықаралық конференциясының 16-шы отырысын өткізді. 400-ден астам қатысушы гендердің еңбек өміріне қалай әсер ететінін және еңбек туралы зерттеулерде кімнің тәжірибесі көрсетілетінін талқылау үшін жиналды. Конференция тақырыбы – Voices at the Margins: Rethinking Gender, Labor, and Belonging – талқылауға жеткіліксіз көрсетілген қауымдастықтар мен өңірлердің көзқарастарын әкелді. НУ-дағы конференция туралы толығырақ

Инженерия және цифрлық ғылымдардағы әйелдер

2026 жылғы 9–10 сәуірде НУ-дың Women in Engineering клубы Инженерия және цифрлық ғылымдар мектебінің зерттеу конференциясын бірлесіп ұйымдастырды. Клуб мүшелері бакалавриат пен магистратура студенттері өз жұмыстарын зерттеушілер мен индустрия өкілдеріне таныстырған бағдарламаны қалыптастыруға көмектесті.

Конференцияда 10-нан астам университеттің 60 студенті қатысқан жеті минуттық зерттеу презентациялары байқауы алғаш рет өтті. НУ студенті Kamila Bissenbayeva Best Societal Impact («Ең жоғары қоғамдық әсері үшін») жүлдесін алды. Конференция және студенттік жүлделер туралы толығырақ

Құрметті кампус

НУ-дың Қысымшылыққа қарсы саясаты студенттердің, оқытушылар мен қызметкерлердің қысымшылық туралы қалай хабарлай алатынын және университет шағымдарды қалай қарайтынын түсіндіреді. Онда құпиялылық, бейтараптық, уақтылы қарау және қудалаудан қорғау қағидаттары баяндалған. Саясат пен шағымдану рәсімдерімен танысу

БҰҰДБ-мен ынтымақтастық

2023 жылғы сәуірде НУ және Қазақстандағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы гендерлік теңдік жөніндегі университеттік альянс құруға бағытталған өзара түсіністік меморандумына қол қойды. Келісімде оқытушылар, зерттеушілер мен студенттер арасындағы бірлескен зерттеулер мен тәжірибе алмасу университеттердің академиялық өмірдегі әйелдер кездесетін кедергілерді шешу жолдары ретінде айқындалған. НУ мен БҰҰДБ келісімі туралы толығырақ

Институционалдық деректер

NU Data Digest – қабылдау, бітіру, профессор-оқытушылар құрамы және қызметкерлер бойынша жыл сайынғы статистиканың университеттің ресми көзі. Әр шығарылымда оқу жылы көрсетіледі, ал санақ күні ретінде күзгі семестрдің алтыншы аптасының соңы алынады. NU Data Digest-пен танысу

Up

© Nazarbayev University

Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 53