Біз туралы

ТДМ 10 · Теңсіздікті қысқарту

sdg osd 10.png Ел ішіндегі және елдер арасындағы теңсіздікті азайту.

Ел ішіндегі және елдер арасындағы теңсіздікті азайту.

Ауыл оқушысының университетке түсу мүмкіндігі отбасының емтиханға дайындық ақысын төлей алуына байланысты болуы мүмкін. Ал зағип студент үшін пәнді меңгеру мүмкіндігі берілген мәтінді оқи алуына немесе сызбаны түсіне алуына байланысты. Назарбаев Университеті Қазақстандағы осындай кедергілерді зерттейді және оларды еңсеруге көмектеседі. Осы мақсатта университет қаржылай қолдау көрсетеді, оқу материалдарын қолжетімді етеді және қоғаммен бірлескен жобаларды жүзеге асырады.

Қазақстандағы теңсіздікті зерттеу

Университетке түсудегі тең мүмкіндік. Қанат Байкенов пен Дүйшөн Шаматов Алматыдағы студенттерді конкурспен қабылдайтын университеттердің бірінде 493 бакалавриат студентіне сауалнама жүргізіп, 21 сұхбат өткізді. Студенттер Қазақстандағы орталықтандырылған қабылдау жүйесінің ашықтығын оң бағалады. Сонымен қатар олардың жауаптары отбасының мүмкіндігі мен мектепте алған білімінің талапкердің конкурстағы мүмкіндігіне қалай әсер ететінін көрсетті.

Емтиханға дайындық құны. Анас Хаджар мен Мехмет Каракуш 2026 жылы Қазақстанның ауыл мектептеріндегі 11-сыныптың 740 оқушысы қатысқан зерттеу жүргізді. Сауалнамаға қатысқандардың шамамен 41%-ы ақылы қосымша сабақ алған. Олардың басым бөлігі Ұлттық бірыңғай тестілеуге (ҰБТ) дайындалған. Онлайн сабақтар оқушыларға алыста тұратын мұғалімдерден білім алуға мүмкіндік берген. Алайда табысы төмен отбасылар үшін сабақ ақысын төлеу қиындық туғызуы мүмкін. Оқушылар осы шығынға алаңдағандарын айтқан.

Мектеп оқулықтарында мүгедектігі бар адамдардың бейнеленуі. Берікбол Дүкеев пен Дархан Орынбасаров Қазақстанның бастауыш мектептерінде қолданылатын 155 оқулықты зерттеді. Олар 20 000-ға жуық суреттің жетеуінен ғана мүгедектігі бар адамдардың бейнесін тапқан. Оқулық әзірлеуге қатысқан 23 адаммен жүргізілген сұхбат мұның бір себебін түсінуге көмектесті. Авторлар мен редакторларда мүгедектігі бар адамдардың өмір тәжірибесін оқу материалдарында қалай көрсету керектігі жөнінде нақты нұсқаулық болмаған. Зерттеушілер оқулықтарды сараптауға осы сала мамандарын тартуды ұсынады. Сонда балалар оқулық беттерінен өмір тәжірибесі әртүрлі адамдарды жиірек көре алады.

Жұмысқа орналасудағы кедергілер. 2025 жылы Чиамака Ихеаньи мен Ақан Айсин NU Жоғары мемлекеттік саясат мектебіндегі зерттеу жобасы аясында Қазақстанның еңбек нарығындағы мүгедектігі бар адамдардың тәжірибесін зерделеді. Жұмысқа орналастыру квоталары мен субсидияларға қарамастан, бірқатар кедергі сақталып отыр. Олардың қатарында жұмыс орындарының бейімделмеуі, кемсітушілік және кәсіптік білім алу мүмкіндігінің шектеулі болуы бар.

Білім алуға жол ашу

Ауыл мектептері және университетке түсуге дайындық. 2025 жылғы қыркүйекте NU ауыл мектептерінің жоғары сыныптарында оқитын, әлеуметтік осал топтарға жататын оқушыларға арналған гранттар туралы хабарлады. Студенттер негізін қалаған Myn Shyraq жобасы ауыл оқушыларының сабақтан тыс уақытта түрлі іспен айналысуына мүмкіндік береді. Екі апталық бағдарламада оқушылар зымыран үлгілерін құрастырады, пікірсайысқа қатысады, өнермен айналысады және бейнеролик түсіреді. Тәлімгерлер оқушыларға клуб ашуға көмектеседі. Команда кеткеннен кейін де үйірмелер жұмысын жалғастыруы үшін олар жергілікті мұғалімдермен бірлесіп жұмыс істейді.

Шетелдік талапкерлерге қаржылай қолдау. Оқуға қабылдауға ұсынылған шетелдік талапкерлер Абай Құнанбайұлы атындағы стипендияға үміткер бола алады. Ол оқу ақысы мен базалық медициналық сақтандыру шығындарын өтейді, сондай-ақ ай сайынғы төлемді қамтиды. NU бағдарлама талаптарына сай келетін шетелдік талапкерлерге оқу ақысын ішінара өтейтін стипендиялар да ұсынады. Талапкердің азаматтығына қарай оқу ақысының 50–90%-ы өтеледі. Талапкерлерге арналған стипендиялар туралы ақпарат

Кампустағы қолжетімді орта

Жеке қажеттіліктерге сай оқу жағдайлары. Егер мүгедектік немесе ерекше білім беру қажеттіліктері сабаққа қатысуға, оқу материалдарын пайдалануға немесе білімді бағалау тапсырмаларын орындауға кедергі келтірсе, студент оқу жағдайын өз қажеттілігіне бейімдеуді сұрай алады. NU қолдау қызметі өтініш беру тәртібін түсіндіреді. Белгіленген талаптарға сай келетін студенттер Студенттерге қызмет көрсету бөліміне жатақхана ақысын төлеуге көмек алу, сондай-ақ тегін немесе жеңілдікпен тамақтану үшін өтініш бере алады. Мүгедектігі бар және ерекше білім беру қажеттіліктері бар студенттерге қолдау

Мәтіндермен және сызбалармен өз бетінше жұмыс істеу. NU кітапханасында зағип оқырмандар экрандағы мәтінді дыбыстайтын бағдарлама арқылы тыңдай алады, мәтінді жаңартылатын Брайль дисплейінен оқи алады және сипап тануға болатын сызбалар жасай алады. Қимыл-қозғалысы шектеулі оқырмандар үшін биіктігі реттелетін үстелі, бейімделген пернетақтасы және трекболы бар жеке жұмыс орны жабдықталған. Жабдықты пайдалану үшін кітапхананың қызмет көрсету орнына жүгінуге немесе library@nu.edu.kz мекенжайына жазуға болады. Кітапханадағы жұмыс орындары мен жабдықтар

Қудалау туралы қалай хабарлауға болады? NU-дың қудалауға қарсы саясаты университет қауымдастығының мүшелеріне болған жағдай туралы қалай хабарлауға болатынын және шағымдардың қалай қаралатынын түсіндіреді. Құжатта құпиялылық пен бейтараптық қағидаттары, сондай-ақ шағым бергені үшін қысым көрсетуден қорғау шаралары белгіленген. NU-дың қудалауға қарсы саясаты

Инклюзивті жұмыспен қамту және қоғаммен серіктестік

Kunde Café. C2 блогындағы кафеде мүгедектігі бар адамдар қоғамдық тамақтану саласының басқа мамандарымен бірге жұмыс істейді. Олар кампустағы келушілерге қызмет көрсетіп, іс-шараларға арналған тапсырыстарды орындайды. NU Impact Foundation қорының 2025 жылғы әлеуметтік стартаптар жинағына кафемен байланысты Kunde Robot Cafe жобасы да енген. NU түлегі Мәулен Ахметов жетекшілік ететін команда технология мен кәсіптік даярлық арқылы мүгедектігі бар адамдардың қонақжайлылық саласында жұмыс істеу мүмкіндігін кеңейту жолдарын зерттейді.

Балаларға қарым-қатынас жасауға көмектесетін құралдар. 2026 жылғы сәуірде NU-да Research and Development for Autism конференциясы өтті. Баяндамашылар сөйлеу арқылы қарым-қатынас жасауда қиналатын балаларға суреттер арқылы ойын жеткізуге көмектесетін EZPECS цифрлық құралын таныстырды. Екінші әзірлеме — APRIL жүйесі. Ол балаларға белгілі бір дағдыларды жаттықтыруға арналған жүйелі сабақтарда әлеуметтік роботтарды қолданады. Екі әзірлеме де отбасыларға, педагогтерге және зерттеушілерге баланың қарым-қатынас жасауына қалай қолдау көрсетуге болатынын нақты мысалмен көрсетеді.

Студенттердің отбасыларға қолдауы. NU-дың Children’s Development Foundation студенттік ұйымы тәлімгерлік пен күнделікті қажет заттармен көмек көрсетуді ұштастырады. Тәлімгерлер оқушыларға конкурспен қабылдайтын орта мектептерге түсуге және университетке түсу емтихандарына дайындалуға көмектеседі. 2025 жылғы ақпанда аталып өткен «Жылы қыс» акциясы аясында NU-дың 400-ден астам студенті мен жеті серіктес дүкен 132 отбасындағы 213 баланы киіммен және күнделікті қажет заттармен қамтамасыз етуге атсалысты.

Up

© Nazarbayev University

Қазақстан Республикасы, Астана қаласы, Қабанбай батыр даңғылы, 53