Климаттың өзгеруімен және оның салдарымен күресу бойынша шұғыл шаралар қабылдау.
Қазақстанда климатқа қатысты іс-қимыл үйлерді аз отынмен жылыту жолдарын табуды және сонымен бірге ыстығырақ жаз айларына және сумен қамтамасыз етудегі өзгерістерге дайындалуды білдіреді. Назарбаев Университетінде зерттеушілер екі мәселе бойынша да жұмыс істейді. Инженерлер кампустағы тұрғын үйлерде күн жылытуын сынайды, студенттер қоршаған ортадағы өзгерістерді далалық жағдайда зерттейді, ал жастар ұлттық климаттық саясат бойынша ұсыныстарды қалыптастыруға қатысады.
Шығарындылар мен климатқа бейімделу саласындағы зерттеулер
Қазақстанның таза нөлге жету жолдары. Kazakhstan’s Road to Net Zero GHG Emissions баяндамасында елдің 2060 жылға қарай көміртегі бейтараптығына жетуі үшін не қажет екені қарастырылады. Онда Қазақстанға тән шешімдер, соның ішінде электр және жылу энергиясын өндірудегі көмірді алмастыру, жаңартылатын энергетиканы қаржыландыру, көліктің шығарындыларын азайту және егістік жерлерден шығатын шығарындыларды шешу мәселелері талданады. Баяндамамен НУ репозиторийінде танысу.
Төтенше ыстық және қоғамдық денсаулық. 2025 жылғы зерттеуде Parya Broomandi және әріптестері 1959–2100 жылдар кезеңінде Орталық Азияның 700 нүктесіндегі тарихи және болжамды аптап ыстықтарды зерттеді. Шығарындылардың орташа сценарийі кезінде модельдер аптап ыстықпен байланысты өлім көрсеткіштерінің жақын болашақта ең күрт өсуін Қазақстанда және Өзбекстанда болжады. Елдер арасындағы айырмашылықтар қоғамдық денсаулық сақтау органдарына төтенше ыстыққа қарсы жергілікті жағдайды ескеретін жоспарлар қажет екенін көрсетеді. Зерттеумен Global Challenges журналынан танысу.
Шекаралар арқылы су қауіпсіздігі. Орталық Азиядағы климатқа бейімделу туралы 2026 жылғы зерттеуде мұздықтардың шегінуі, су қауіпсіздігінің жоқтығы және деректермен алмасудағы олқылықтар ортақ су ресурстары туралы шешімдерді қалай қиындататыны қарастырылды. Соған жақын сұрақ НУ-дың 2026 жылғы қазандағы Water Budget of Kazakhstan семинарының өзегі болды: су қорларының қолжетімділігін бағалау үшін спутниктік бақылаулар мен жердегі өлшеулерді қалай біріктіруге болады? National Laboratory Astana және Тұрақты даму кеңсесі бес алаптың – Жайық-Каспий, Есіл, Тобыл-Торғай, Нұра-Сарысу және Ертістің – деректерін қарау үшін 60 қатысушыны жинады. Өңірлік бейімделу зерттеуімен танысу · Су балансы семинарымен танысу.
Қалаларды су тасқыны мен құрғақшылыққа дайындау. НУ-дың 2026–2028 жылдарға қаржыландырылатын Sustainable Urban Water Management жобасы қала бір жыл ішінде тап болуы мүмкін екі мәселені – қарқынды жауын-шашын мен ұзақ құрғақ кезеңдерді зерттейді. Команда жаңбыр суын ұстап қалу және оның жерге сіңуіне мүмкіндік беру екі қауіпті де басқаруға қалай көмектесетінін зерттеу үшін пилоттық алаң құруды жоспарлап отыр. Зерттеу жобасымен танысу.
Кампустағы климаттық шешімдер
Кампустағы үйлерге арналған күн жылуы. NURA және NURIS Enterprise инженерлері GIZ қолдауымен күн жылу коллекторларын НУ-дағы 10 дуплекс таунхаусқа қызмет көрсететін қолданыстағы жылу желісіне қосты. Мамырдан қазанға дейін коллекторлар үйлердің ыстық суға қажеттілігін өтейді, бұл газ қазандарының көбіне өшірулі тұруына мүмкіндік береді. НУ бағалауынша, жүйе ғимараттардың жылдық энергия қажеттілігінің шамамен үштен бірін қамти алады. Қондырғы Солтүстік Қазақстанның басқа тұрғын аудандарына күн жылуын қолданыстағы желіге қалай біріктіруге болатынының жұмыс істейтін мысалын ұсынады. Кампустың күн жылыту жүйесі қалай жұмыс істейтінін білу.
Кампус – тірі зертхана. Студенттер кампусты энергетика, көлік және суды пайдалану туралы идеяларды сынау үшін қолданады. 2025 жылғы Sustainability Living Lab қорытынды конференциясында НУ командалары жасыл сутек, кампустағы велосипед жүру, кофе қалдықтарынан жасалған энергия жинақтайтын кірпіштер және автоматтандырылған суару бойынша жобаларды таныстырды. 2026 жылы бұл тәсіл Campus as a Living Lab (CaLLs) форматында NU-CaLLs BIG Projects бағдарламасы аясында жалғасады. НУ-да таныстырылған студенттік жобалармен танысу.
Климаттық саясат және зерттеу серіктестіктері
Қазақстанның энергетикалық ауысуы бойынша саясат нұсқалары. 2025 жылғы тамызда НУ-дың Ұлттық аналитикалық орталығы мен Гарвард университетінің Ресей және Еуразия зерттеулері жөніндегі Дэвис орталығы Қазақстанның төмен көміртекті экономикаға ауысуын талқылау үшін саясаткерлерді, индустрия өкілдері мен зерттеушілерді жинады. NU Impact Foundation қолдауымен конференция Қазақстан Үкіметіне арналған ұсынымдар әзірледі. Талқылаулар жаңартылатын энергетикаға инвестиция тартудан бастап үй шаруашылықтарының энергияны тиімдірек пайдалануына не көмектесетінін түсінуге дейінгі кең ауқымды қамтыды. Kazakhstan’s Green Transition туралы толығырақ.
Көміртекті ұстау саласындағы халықаралық ынтымақтастық. 2026 жылғы қыркүйекте НУ-дың Жаңа материалдар және энергетикалық технологиялар институты (INMET) Астанада көміртекті ұстау, пайдалану және сақтау жөніндегі халықаралық конференцияның бірлескен ұйымдастырушысы болды. НУ және Көміртекті ұстау, пайдалану және сақтау технологияларының инновациялары мен ынтымақтастығы жөніндегі халықаралық ұйым (ICTO) көмірқышқыл газын қалай ұстауға, пайдалануға немесе сақтауға болатыны бойынша бірлескен зерттеулердің болашағын талқылады. Конференция және зерттеу талқылаулары туралы толығырақ.
Климаттық білім беру және жастардың қатысуы
Бурабайдағы далалық оқыту. 2026 жылғы шілдеде НУ Жаратылыстану және гуманитарлық ғылымдар мектебі мен Тұрақты даму кеңсесі Ecosystems of Northern Kazakhstan («Солтүстік Қазақстан экожүйелері») далалық бағдарламасын бірлесіп ұйымдастырды. Бурабайдағы НУ далалық станциясында 24 студент 12 зерттеу тобында жұмыс істеді. Олар үлгілер жинап, оларды жергілікті жаңа зертханада өңдеп, деректерді өздері талдады, осылайша ғалымдар қоршаған ортадағы өзгерістерді құжаттау үшін қолданатын әдістер бойынша тәжірибе жинады. Бурабайдағы далалық бағдарламамен танысу.
Климат, су және апат қаупі туралы білім алу. 2025 жылғы ақпанда SDSN Youth Kazakhstan ЕҚЫҰ Астанадағы кеңсесінің сарапшысымен бірге апат қаупін азайту жөнінде семинар өткізді. Желтоқсанда НУ Тұрақты даму кеңсесі, UNICEF Kazakhstan және Франция даму агенттігі (AFD) Орталық Азиядағы су және климат мәселелерін талқылау үшін жастарды біріктірді. Еріктілер жоба идеяларын таныстырып, Қазақстандағы қауымдастықтарға арналған сабақтарды түсіну үшін Арал теңізі мен Памир өңірі туралы деректі фильмдерді пайдаланды. SDSN Youth Kazakhstan қызметімен танысу · Climate & Water Meetup туралы толығырақ.
Назарбаев Университеті бакалавриат және магистратура деңгейлерінде оқуға қолжетімді климаттану және экологиялық тұрақтылық салаларына қатысты бірқатар кредиттік курстар ұсынады. Бұл курстар болашақ көшбасшыларға климаттың өзгеруіне байланысты әртүрлі секторларда туындайтын күрделі мәселелерді шешу үшін қажетті аналитикалық құралдар мен жүйелі түсінік қалыптастыруға мүмкіндік береді. Экологиялық тұрақтылық мәселелері саясаттану, инженерия, бизнес, әлеуметтік ғылымдар және медицина салаларын қамтитын пәнаралық курстар аясында қарастырылады. Осы курстардың әрқайсысы туралы толығырақ ақпарат алу үшін осы сілтеме бойынша өтіңіз.
Климаттың өзгеруі туралы ұлттық жастар мәлімдемесі. 2026 жылғы 28–29 тамызда НУ LCOY Kazakhstan – БҰҰ климаттық конвенциясының ресми балалар мен жастар тобы YOUNGO аясында өтетін ұлттық жастар климаттық конференциясын өткізді. Қатысушылар Қазақстанның жаңартылған ұлттық климаттық міндеттемесін, яғни NDC 3.0 құжатын қалай орындай алатыны туралы ұсыныстар енгізді. Олардың National Youth Statement on Climate Change мәлімдемесі елдің түкпір-түкпіріндегі жастардың ұсыныстарын біріктірді. LCOY Kazakhstan 2026 қорытындыларымен танысу.
