Тұтыну мен өндірудің тұрақты үлгілерін қамтамасыз ету.
Назарбаев Университетінде жауапты тұтыну адамдар күн сайын қабылдайтын шешімдерден басталады: жаңа нәрсе сатып алу керек пе, қажет емес затты қайда беру керек және қайта өңдеуге арналған материалдарды қалай сұрыптау керек. НУ зерттеушілері ұқсас сұрақтарды неғұрлым кең ауқымда – сақталатын азық-түліктің бүлінуін анықтаудан өнеркәсіптік қалдықтардан металдарды алуға дейін – зерттейді.
Кампуста қайта пайдалану және қайта өңдеу
Киім, аяқ киім және ойыншықтарды LikeKomek арқылы тапсырыңыз. Студенттер мен қызметкерлер пайдаланылған киім, аяқ киім және балалар ойыншықтарын тұрғын блоктардағы 19, 22–23 және 38–39 қайырымдылық жәшіктеріне қалдыра алады. LikeKomek бұл заттарды табысы төмен отбасыларға береді. 2026 жылғы қаңтардан шілдеге дейін кампус жәшіктері арқылы 600 кг қайырымдылық заттары жиналды.
Бөтелке мен банканы 19-блокта тапсырыңыз. Студенттік жатақханада TOOLPAR компаниясы Freedom Bank Kazakhstan үшін әзірлеген ыдыс қабылдайтын автомат орнатылған. Ол пластик бөтелкелер мен металл банкаларды қабылдайды, жинауға ыңғайлы етіп қысады және пайдаланушыларға тапсырылған әр ыдыс үшін Freedom Bank картасына төлем алуға мүмкіндік береді. 2025 жылғы қыркүйектен 2026 жылғы шілдеге дейін автомат жалпы салмағы 239,6 кг болатын 9 008 пластик бөтелке мен 576 металл банка жинады.
Пайдалы заттармен Darmarka-да алмасыңыз. 2025 жылғы 7 ақпандағы кампустың тегін жәрмеңкесінде Ambassadors of the Earth мектеп еріктілері киім, ойыншықтар мен үстел ойындарын қоса алғанда, қайырымдылық заттарын жинауға және сұрыптауға көмектесті. Іс-шараны НУ Тұрақты даму кеңсесі мен USM ұйымдастырды, ал LikeKomek жинау мен қалдықтармен жұмысты үйлестіруге көмектесті. 2026 жылғы қыркүйектегі Sustainability Week кезінде студенттер мен қызметкерлер киім, аяқ киім, кітаптар және басқа заттармен қайта алмасты. Алмасудан кейін қалған заттар қайта бөлу үшін LikeKomek-ке берілді. 2025 жылғы Darmarka туралы толығырақ · Sustainability Week 2026 іс-шараларымен танысу.
Қайта қолданылатын шыны әкеліңіз. My Cup Please! бағдарламасы бойынша студенттер, оқытушылар мен қызметкерлер кампустың қатысушы асханаларына өз шыныаяғын немесе кружкасын әкелсе, сусындарға 10 % жеңілдік ала алады. Тұрақты даму кеңсесі бір реттік стақандарды пайдалануды азайту үшін бастаманы 2020 жылы іске қосты. Кеңсенің кампустағы бастамаларымен танысу.
Кампуста қалдықтарды жинау
Тұрғын және әкімшілік ғимараттардағы белгіленген контейнерлер қағазды, пластикті және металл банкаларды жинайды. Пайдаланылған батареяларды блоктардың қабылдау орындарына тапсыруға болады. USM Astana сұрыпталған материалдарды жинап, Қазақстандағы мамандандырылған өңдеушілерге жеткізетін ReClaim компаниясымен жұмыс істейді.
USM Astana жинаған материалдар, 2026 жылғы қаңтар–шілде | Салмағы |
Қағаз | 454 кг |
Пластик | 179,5 кг |
Металл банкалар | 1,5 кг |
Пайдаланылған батареялар | 225 кг |
Барлығы | 860 кг |
Шағын электрониканы Кітапхана блогына тапсырыңыз. Samsung Recycling Ecobox тозған телефондарды, планшеттерді, зарядтағыштарды, құлаққаптарды және кез келген брендтің басқа да шағын құрылғыларын қабылдайды. НУ-дың қалдықтармен жұмыс ережелері кампуста пайда болатын қалдықтардың түрлері мен көлемін есепке алуды да көздейді. Кітапханадағы жинау нүктесі қандай құрылғыларды қабылдайтынын білу.
Азық-түлік шығынын және материалдарды қайта алуды зерттеу
Сақтау кезінде азық-түліктің бүлінуін анықтау. 2026 жылы жарияланған зерттеуде НУ, National Laboratory Astana және серіктес ұйымдардың зерттеушілері арзан газ сенсорлары сақталатын картоптың бүлінуін анықтай ала ма деген мәселені сынады. Олар сенсор көрсеткіштерін микроорганизмдердің өсуін зертханалық өлшеумен салыстырды. Екі сенсор өнімге зиян келтірместен ерте өзгерістерді анықтады, бұл қойма операторларына зардап шеккен партияларды ертерек анықтауға мүмкіндік береді. Азық-түлікті сақтау зерттеуімен танысу.
Астана бұзылған ғимараттардан нені қайта ала алатынын бағалау. Aiganym Kumisbek, Aslan Nauyryzbay, Ferhat Karaca және Mert Guney қанша бетон, кірпіш, ағаш және болатты қайта алуға болатынын бағалау үшін спутниктік суреттерді Астананың бас жоспарымен біріктірді. Олар 2016–2022 жылдардағы 4 500-ге жуық бұзуды анықтап, бетон алынатын материалдың массасы бойынша шамамен 58 % құрайтынын бағалады. Бұзылған ғимараттардың материалдары қай жерде пайда болуы мүмкін екенін білу қалаға жинау және қайта өңдеу қуатын жоспарлауға көмектесе алады. Астанадағы бұзу материалдары туралы зерттеумен танысу.
Алюминий өндірісі қалдықтарынан металдарды қайта алу. Қызыл шлам – глинозем өндірісінің қалдығы – әлі де құнды металдарды қамтиды. НУ-дың бір зерттеу жобасы Павлодар алюминий зауытының қалдықтарынан скандийді қоса алғанда, сирекжер металдарын қалай алуға болатынын зерттейді. Онымен байланысты DREAMS жобасы Қазақстан мен Түркияның қызыл шламын салыстырып, оның минералдық құрамы қандай металдарды алуға болатынына және оны қалай алуға болатынына қалай әсер ететінін түсінуге тырысады. Павлодар жобасымен танысу · DREAMS туралы толығырақ.
Ғимараттар мен материалдардың қызмет ету мерзімін ұзарту. Aidana Tleuken және әріптестері 57 елдегі құрылысқа қатысты айналмалы экономика стратегияларына шолу жасады. Зерттелген саясаттарда қайта өңдеу мен материалдарды қайта алу басым болды. Зерттеушілер сондай-ақ қалдықтың пайда болуын ерте кезеңде болдырмайтын тәсілдерді, мысалы ғимараттарды ұзағырақ пайдалануды немесе олардың компоненттерін қайта қолдануды анықтады. Халықаралық саясат зерттеуімен танысу.
Студенттік жобалар және практикалық оқыту
Кофе қалдығын, жүн мен қағазға жаңа қолдану жолдарын табу. НУ өткізген 2025 жылғы Sustainability Living Lab қорытынды конференциясында НУ студенттер командасы жұмсалған кофе қалдығын энергия жинақтайтын кірпіштерде пайдалану жұмысын таныстырды. Бөкетов университетінің командасы қой жүні мен макулатурадан органикалық тыңайтқыш жасау жобасын көрсетті. Бұл жобалар бұрынғы Sustainability Living Lab бағдарламасы аясында әзірленді. 2026 жылы НУ-дың кампустағы жұмысы Campus as a Living Lab (CaLLs) форматында жалғасуда. 2025 жылғы студенттік жобалармен танысу.
Қалдықтардың алдын алу және қайта өңдеу жөніндегі EcoTalks. 2026 жылғы 28 қаңтарда Тұрақты даму кеңсесі студенттер мен зерттеушілерді мемлекеттік органдардың, бизнестің және экологиялық ұйымдардың өкілдерімен біріктірді. Қатысушылар Қазақстандағы қайта өңдеу мысалдарымен бөлісіп, қалдықтардың пайда болуын қай жерде болдырмауға болатынын, бөлек жинау іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін және қайта пайдалануды жеңілдету үшін компаниялар не істей алатынын талқылады. EcoTalks туралы НУ материалымен танысу.
Тұрмыстық қалдықтардың алдын алуды үйрену. НУ-дың Sustainable Lifestyle курсы сабақтарды экобелгілерді оқу, қаптамасы аз өнімдерді таңдау, тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау және компост жасау бойынша практикалық тапсырмалармен ұштастырды. Оқу модульдерімен танысу.
