Аштыққа нүкте қойып, азық-түлік қауіпсіздігіне қол жеткізу, тамақтануды жақсарту және ауыл шаруашылығының тұрақты дамуына жәрдемдесу
Азық-түлік қауіпсіздігі сапалы тағамға қолжетімділікке, сондай-ақ экологиялық, экономикалық және әлеуметтік қысымға төтеп бере алатын аграрлық жүйелерге байланысты.
Назарбаев Университеті тамақтану және ауыл шаруашылығы саласындағы зерттеулер, азық-түлік саласындағы инновацияларды қолдау, студенттерге бағытталған көмек және тұрақты егіншілік тәжірибелерін ілгерілету арқылы осы мақсатқа үлес қосады.
Зерттеулер және инновациялар
Орталық Азияның цифрлық азық-түлік атласы
НУ-дың Орталық Азия азық-түлік инновациялары орталығы (Central Asia Food Innovation Lab) өңірде рационды неғұрлым дәл бағалауға жәрдемдесетін цифрлық азық-түлік атласын әзірледі.
2026 жылы таныстырылған атлас 115 азық-түлік пен тағамды қамтиды, олардың порциялары зертханалық жағдайда өлшеніп, құжатталған. Ол тамақтану үлгілерін зерттеуге және нутрициология саласындағы цифрлық құралдарды әзірлеуге арналған өңірлік анықтамалық ресурс болып табылады.
Атлас порция мөлшерін бағалауға көмектеседі, бірақ калория немесе қоректік заттарды тұтыну көлемін өздігінен есептемейді.
Бидай өндірісінің тиімділігін арттыру
Әлішер Тілеубаев пен Ержан Сыздықовтың 2025 жылғы зерттеуінде Қазақстандағы бидай өсіретін шаруашылықтардың техникалық тиімділігі және оның өңірдің азық-түлік қауіпсіздігі үшін маңызы қарастырылады.
Зерттеуде шаруашылық мөлшері, субсидиялар, қаржыландыруға қолжетімділік, ауыл шаруашылығын сақтандыру және фермерлердің білім деңгейі өндіріс тиімділігімен қалай байланысты екені талданады. Нәтижелер аграрлық қолдау шаралары мен шаруашылықты басқару мәселелерін талқылауға дәлел береді.
Өсімдік тектес тағамдар және 3D тағам басып шығару
НУ ғалымдары қатысқан зерттеуде 3D тағам басып шығару технологиясы Орталық Азияда қолжетімді өсімдік ақуыздары негізінде ет баламаларын жасауға қалай ықпал ете алатыны қарастырылады.
Шолуда жасымық, соя, бұршақ және қарақұмық талданып, қарақұмық өңірлік тағамдық қалауларға сай өнімдер үшін перспективалы ингредиент ретінде анықталды.
Өсімдіктерді қорғаудағы жасанды интеллект
Y-Net зерттеуінде суреттер мен терең оқытуды пайдалана отырып, ауыл шаруашылығы зиянкестерін анықтаудың және санаудың автоматтандырылған тәсілі ұсынылады.
Есептеу қуаты шектеулі құрылғыларға арналған бұл тәсіл егіншілерге зиянкестер санын қадағалауға және егінді қорғау жөнінде негізделген шешімдер қабылдауға көмектесе алады.
Сақтау кезінде азық-түліктің бүлінуін анықтау
НУ-дың 2025–2027 жылдарға арналған жүзеге асырылып жатқан зерттеу жобасы аясында ауыл шаруашылығы өнімдерінің бүліну белгілерін ерте анықтауға арналған газды талдау технологиялары жасанды интеллектімен біріктіріліп әзірленуде.
Жоба сақтау мониторингін жетілдіруге және жинаудан кейінгі шығынды азайтуға бағытталған. Жоспарланған нәтижелер қатарында нақты уақыт режимінде мониторинг жүргізуге арналған, машиналық оқыту мүмкіндігі бар сенсорлық құрылғы бар.
Климат, су және ауыл тұрғындарының күн көріс көздері
НУ қатысқан зерттеуде Орталық Азия ауылдық аумақтарындағы климаттың өзгеруі, су тапшылығы және халықтың ұтқырлығы арасындағы өзара байланыс қарастырылады.
Жарияланымда ұсақ фермерлердің бейімделуін зерттеудің және су қысымының ауыл тұрғындарының күн көріс көздеріне әсерін зерделеудің басымдықтары айқындалып, саясатты қалыптастыру үшін тығыз ынтымақтастық пен сапалы дәлелдеме базасы қажет екені айтылады.
Тұрақты азық-түлік жүйелеріне арналған инновациялар
FoodSave: тағам қалдықтарын азайту
FoodSave жобасы NU Impact Foundation жүзеге асыратын ұлттық бағдарлама – Social Startup 2025 аясында қолдауға іріктелді.
Платформа бизнеске сатылмай қалған азық-түлік өнімдерін төмендетілген бағамен ұсынуға көмектеседі, осылайша тағам қалдықтарының алдын алуды тұтынушыларға қолжетімдірек сатып алу мүмкіндіктерімен ұштастырады.
Social Startup 2025 туралы толығырақ
EGIStic: фермерлерге арналған цифрлық құралдар
NURIS стартап портфеліне енетін EGIStic шаруашылықты басқаруға және нақты егіншілікке арналған құралдар ұсынады.
Платформа егістік алқаптардың жай-күйін бағалау және назар аударуды қажет ететін учаскелерді анықтау үшін спутниктік суреттерді пайдаланады. Сондай-ақ ол жоспарлауды, ауыспалы егіс есебін жүргізуді, қорларды басқаруды және техника мониторингін қолдап, фермерлерге негізделген операциялық шешімдер қабылдауға көмектеседі.
Тамаққа қолжетімділік және студенттерге қолдау
Мақсатты тамақтандыру көмегі
НУ әлеуметтік осал студент санаттарына көрсететін қолдау аясында екі ата-анасынан да айырылған Foundation Programme студенттерін тамақтандыру көмегімен қамтамасыз етеді.
Студенттер іріктеу шарттары мен қажетті құжаттар туралы ақпарат алу үшін Студенттік қызметтер департаментіне жүгіне алады.
Студенттерге қолдау туралы толығырақ
NU Impact Foundation қолдау бағдарламасы
NU Impact Foundation қолдау бағдарламасы қиын жағдайға тап болған талапкерлер мен студенттерге көмектеседі. Құжатталған іс-шаралардың қатарында Foundation Programme студенттерін тамақтандыру бар.
Қордың мәліметінше, 2018–2020 жылдары 700-ден астам Foundation студенті тегін тамақпен қамтамасыз етілді, бұл студенттердің негізгі қажеттіліктерін өтеуге қосылған практикалық үлес болып табылады.
Оқыту және серіктестіктер
NutrIX 2026: тамақтану және азық-түлік жүйелері
2026 жылғы қыркүйекте НУ дәл денсаулық сақтауға арналған зияткерлік тамақтану және азық-түлік жүйелері жөніндегі тұңғыш халықаралық конференцияны – NutrIX 2026 өткізді.
Конференцияға 20-дан астам халықаралық спикер, сондай-ақ ДДСҰ мен ФАО өкілдері қатысты. Талқылауда тамақтану, қоғамдық денсаулық сақтау, деректер туралы ғылым және азық-түлік жүйелері өзара байланыста қарастырылып, өңірлік тағамдық қажеттіліктерге және сапалы тамақтанудың қолжетімділігіне ерекше назар аударылды.



