Цифрлық технологиялардың қауіпсіздік пен сенімге нұқсан келтірмей, интеллектуалды болуын қалай қамтамасыз етуге болады? Бұл мәселе NU-да өтіп жатқан Қауіпсіз және интеллектуалды цифрлық экожүйелер жөніндегі алғашқы халықаралық конференцияның (SIDe’26) басты тақырыбына айналды. Халықаралық сарапшылар жасанды интеллект қарқынды дамып, жаңа технологиялық сын-қатерлер туындаған кезеңде цифрлық жүйелердің сенімділігін қалай қамтамасыз ету керектігін талқылауда.
Конференцияны ашқан NU провосты, профессор Рехан Садик интеллектуалды технологиялар кеңінен таралған сайын қауіпсіздік инновациялардың ажырамас бөлігіне айналуы керектігін атап өтті.
«Біз бәрі “ақылды” әрі “интеллектуалды” бола бастаған дәуірде өмір сүріп жатырмыз. Алайда интеллектінің өзі жеткіліксіз. Қауіпсіздік болмаса, ең озық жүйенің өзі сенімді әрі қауіпсіз деп қабылдана алмайды. Инновациялар дербес деректердің құпиялылығы, әділдік, есептілік, орнықтылық және технологияларды жауапкершілікпен пайдалану мәселелерін де ескеруі тиіс. Сондықтан SIDe’26 конференциясының атауындағы “қауіпсіз” және “интеллектуалды” деген сөздер ерекше мәнге ие. Бұл – бір-бірімен тығыз байланысты және конференция аясында қарастырылатын мәселелер», – деді ол.
SIDe’26 конференциясының негізгі тақырыптарының бірі дипфейктерді анықтау және оларды анықтауға арналған құралдардың сенімділігін қамтамасыз ету мәселесі болды. Abu Dhabi University (БАӘ) профессоры Shehzad Ashraf Chaudhary жалған цифрлық контентті анықтауда адамның пайымдауы мен бағалауы маңызды екенін атап өтті. Оның айтуынша, жасанды интеллект негізіндегі жүйелер дипфейктерді анықтауға көмектескенімен, олардың нәтижелерін тәуелсіз тексеру қажет.
«Жасанды интеллектке негізделген жүйелерді немесе анықтау мен талдаудың басқа құралдарын қолдансақ та, олар жалған теріс және жалған оң нәтижелер беруі мүмкін. Сондықтан тексеру процесіне адамның қатысуы әрдайым қажет», – деді профессор.
NU-дың Компьютерлік ғылымдар және жасанды интеллект мектебі (SCAI) IEEE Kazakhstan Section ұйымымен бірлесіп ұйымдастырған SIDe’26 конференциясына зерттеушілер, студенттер және индустрия өкілдері жиналды. Қатысушылар цифрлық технологияларды қауіпсіз әзірлеу және пайдалану мәселелерін талқылауда. NU атынан конференцияны ұйымдастырушылар – профессорлар Adnan Yazici, Anwar Ghani және Hari Mohan Rai.
Конференция қатысушылары киберқауіпсіздік, машиналық оқыту, бұлтты технологиялар және жасанды интеллектіні денсаулық сақтау мен қаржыдан бастап бизнеске дейінгі түрлі салаларда қолдану мәселелерін де қарастыруда. Қазақ және орыс тілдерінде жұмыс істейтін дауыстық ЖИ-агенттеріне ерекше назар аударылды. Талқылауларға EPAM Systems, Freedom AI Labs, Beeline Kazakhstan және QazCode компанияларының өкілдері қатысты.
Конференцияның халықаралық ауқымы ғылыми қауымдастықтың осы мәселелерге деген қызығушылығының артып келе жатқанын көрсетеді. SIDe’26 конференциясына шамамен 30 елдің авторларынан 343 ғылыми жұмыс ұсынылды. Қатысушылар қатарында IBM, Goldman Sachs, Capital One және Infineon сияқты компанияларды қоса алғанда, 100-ден астам университет пен компанияның өкілдері бар.
2026 жылы NU Компьютерлік ғылымдар және жасанды интеллект мектебін (SCAI) ашты. Жаңа мектеп компьютерлік ғылымдар, робототехника, қолданбалы математика, машиналық оқыту, киберқауіпсіздік, деректер ғылымы және жасанды интеллект салаларындағы қолданыстағы білім беру бағдарламалары мен ғылыми-зерттеу бағыттарын біріктірді.
