НУ сарапшылары Қазақстанда жұмыс істемейтін жастар санын азайту жөніндегі жоба бойынша жұмыс істеуде

НУ Жоғары білім беру мектебінің зерттеушілері Қазақстанда жұмыс істемейтін жастардың санын азайту бойынша жобаға кірісуде. Оны іске асыруға зерттеулерге қатысуды кеңейту жөніндегі әріптестік бағдарламасы (Partnerships for Enhanced Engagement in Research, PEER) шеңберінде USAID әкімшілендіретін АҚШ Ұлттық ғылым, инженерия және медицина академияларының гранты мүмкіндік береді.

ЖББМ зерттеушілерінің жастар мәселелерін бағалау және эксперименттік инновациялық шешімдер бойынша өтінімі конкурстың екі кезеңі барысында іріктелген 29 жобаның қатарына кірді. Күрес өте бәсекелі болды – бүкіл әлемнен конкурсқа 474 өтінім келіп түсті.

Жобаның басты мақсаты – Қазақстанда жұмыс істемейтін және еш жерде оқымайтын (NEET – Not in employment, education and training) жастар санын азайту. Зерттеушілер жастар жұмыссыздығы проблемасын шешу үшін Қазақстан Үкіметі қаруландыруға алатын жастарды қамту және қайта біріктіру бойынша ұсынымдар әзірлейді.

“Біз конкурсқа қатысу үшін өз жобамыздың тақырыбын анықтаған кезде, біз бірінші кезекте осал топтағы жастар, өмірде шешім қабылдамаған, оқымайтын және жұмыс істемейтін жастар пандемияны сезінетінін ескердік. Сонымен қатар, біздің міндетіміз Қазақстан үшін жұмыс істеуге кепілдік берілген тетіктерді ұсыну болды. Сондықтан Georgia State University зерттеушілерінің көмегімен біз өз ұсыныстарымызды сынау үшін алғаш рет әлеуметтік эксперименттерді қолданамыз. Біз Қазақстандағы NEET жастарының жағдайына әсер ете алатынымызға сенеміз. Біз Назарбаев Университетінде және елімізде білім беру реформаларын тестілеу үшін сенімді құралға айналатын әлеуметтік эксперименттер жүргізу үшін әлеует құратынымызға сенімдіміз”, – деп атап өтті ЖББМ аға ғылыми қызметкері А. Х. Ибрашева.

Бүгінде жұмыссыз жастар мәселесі өте өткір тұр. Әлемде жастардың 30%-ы (шамамен 600 млн.адам) оқымайды және жұмыс істемейді. Қазақстанда ресми деректерге сәйкес, жастардың 7,4%ы NEET санатына жатады, ал бұл шамамен 280 мың адам. Бірақ іс жүзінде бұл көрсеткіш бірнеше есе көп болуы мүмкін.

Екі жыл ішінде халықаралық зерттеушілер тобы жастардың NEET санатына ауысу себептерін терең зерттеп, тиісті ұсынымдар әзірлейді.

Осы мақсатта еліміздің түрлі өңірлерінде сұхбаттар мен фокус-топтар сериясын өткізу жоспарлануда. Зерттеу барысында мәселенің ықтимал тиімді шешімдері анықталады. Жобаның жаңалығы барлық ұсынылған шешімдер дәлелденген әдістеме негізінде эксперименттер барысында   сынақтан өткізіледі.

Бұдан басқа, рандомизирленген зертханалық эксперименттер Назарбаев Университетінде және Alma U.-да жүргізілетін болады, тек сынақтан өткізілетін өткен құралдар жобаның қорытынды нәтижелеріне кіреді. Олар болашақта Үкіметтің жұмыспен қамтылмаған жастарға қатысты шараларын әзірлеуде пайдаланылатын болады.

Жобалық команда құрамына Georgia State University (Атланта, АҚШ) зерттеушілері кіреді, олардың қатарында біздің отандасымыз Бауыржан Едігенов және FiBS (білім беру экономикасы және әлеуметтік мәселелер ғылыми институты, Германия) бар. Сондай-ақ ынтымақтастыққа үкіметтік емес ұйым – Қазақстанның Азаматтық альянсы тартылды.

Екі жыл ішінде жоба шеңберінде Назарбаев Университетінде және Alma U-да әлеуметтік эксперименттер зертханалары құрылады, ал ең бастысы – әлеуметтік эксперименттер жүргізу саласындағы зерттеушілер пұлы қалыптастырылады.